Actualitads30 mars 2012, 19.30h, Chesa Planta Samedan VERNISSASCHA DAL TOM II DA LAS «OUVRAS DA PEIDER LANSEL» La fin mars dal 2012 cumpara passa quarant'onns suenter l'ediziun da l'emprim tom da las «Ouvras da Peider Lansel» chüradas dad Andri Peer, finalmain il tom II: PROSA, ESSAIS, ARTICHELS E CORRESPUNDENZA. Quest segund tom da l'ediziun da las ovras da Peider Lansel renda accessibels ses impurtants essais culturistorics, blers da ses artitgels en gasetta, ses texts en prosa e preschenta per l'emprima giada er ina detagliada biografia, illustrada cun bleras fotografias, che cuntegna er extracts da sia correspundenza. Per vegnir a savair dapli, legiai il PLED SÜN VIA u dai in sguard sin la TABLA DAL CUNTGNÜ. Il cudesch da 580 paginas cun 32 illustraziuns po vegnir empustà per 38.- francs tar la Chasa Editura Rumantscha a Cuira. Il tom I (dal 1966) ed il tom II (2012) pon ins er empustar ensemen per in pretsch special da 50.- francs sin www.chasaeditura.ch. Dapli infurmaziuns datti sin il fegliet infurmativ.
20 fanadur 2010 BÜNDNER MONATSBLATT En l'ediziun actuala dal Bündner Monatsblatt vegn rapportà detagliadamain davart l'aventurusa expediziun da chatscha la stad 1907 en Grönlanda da Töna Lansel, il frar da Peider Lansel. Grazia al rapport da viadi d'in da ses collegas, a fotografias veglias, per part or dal relasch da Peider Lansel, ed a correspundenzas da famiglia vegnin nus a savair interessants detagls davart questa aventura da chatscha luxuriusa e prigulusa. Ins po empustar qua il Bündner Monatsblatt u leger qua l'artitgel.
ALTAÏR - SUIZA Il numer da mars da la revista da viadis spagnola Altaïr è deditgà cumplainamain a la Svizra. Tranter auter vegnan preschentadas sin otg paginas l'istorgia e l'actualitad linguistica da l'Engiadina ed ins discurra dal muviment rumantsch en Engiadina al cumenzament dal 20avel tschiantaner cun la persunalitad rumantscha la pli enconuschenta dal quel temp, Peider Lansel. L'artitgel pon ins leger qua.
CHALENDER LADIN En il 100avel Chalender Ladin da quest onn vegn preschentada l'activitad da Peider Lansel a favur dal chalender e da l'Uniun dals Grischs. Peider Lansel è in dals cunfundaturs dal Chalender Ladin, l'emprim numer è apparì dal 1911. El ha era creà il motto che sa chatta sin quasi tut ils fruntspizis dals 100 chalenders: Tanter rumantschs, be rumantsch!
10 november 2009 PEIDER LANSEL: POET, COLLECTUR, ACTIVIST Sairada tematica da la Societad istorica dal Grischun
MUSEUM D'ENGIADINA BASSA SCUOL Il Museum d'Engiadina Bassa Scuol mussa questa stad ina exposiziun cun material or dal relasch da Peider Lansel. Sper divers texts dal poet vegnan ad esser expostas fotografias historicas da l'Engiadina bassa en ils onns 1910 e 1920 che mussan la vita da mintgadin, usanzas, chasas e portraits da singulas persunas. Enpli pon ins tadlar diversas chanzuns popularas engiadinaisas che Peider Lansel ha registrà cun in fonograf impurtà da l'America. Infurmaziuns areguard il museum chattan ins qua.
PEIDER LANSEL: poet randulin - rumantsch paschiunà Ils 27 gün organisescha la Grotta da cultura in collavuraziun cun la Lia Rumantscha e Rico Valär üna dieta a Sent dedichada a Peider Lansel, da las 10h a las 19h. Il di cumainza in Sala cumünala cun ün bainvgnü dad Ida Zisler e trais referats da Clà Riatsch, Renata Coray e Rico Valär. Lura segua ün giantar in cumpagnia illa Sala cumünala. Tuotta di as po visitar illa Grotta da cultura üna exposiziun da fotografias istoricas e registraziuns da chanzuns popularas our dal relasch da Peider Lansel. Il davomezdi daja üna guida tematica tras cumün cun Cla Sarott, Cla Rauch e Claudio Vital areguard las chasas dals Lansels, il fö da Sent, la baselgia San Peder ed il parkin da Lüzza Crastan, hoz Not dal mot. Il di glivra cun üna discussiun publica cun Chasper Pult sur dad algordanzas persunalas dals Sentiners a Peider Lansel, sur dals randulins da Sent, l'increschantüm, l'ir e tuornar dals Engiadinais. Tanteraint daja prelecziuns da poesias da Peider Lansel cun Gianna Bettina Gritti, Rut Plouda e Mario Pult. Qua chattan ins il program detaglià.
20 zercladur 2009 PIZ - magazin per l'engiadina e las vals italofonas dal grischun Il tema principal dal PIZ da questa stad è la chatscha. En quest connex vegn relatà da l'aventurusa expediziun da chatscha en Grönlanda dal frar da Peider Lansel, Töna Lansel. Töna Lansel è partì dal 1907 cun trais collegas chatschaders da la Norvegia per far chatscha d'urs da glatsch e da bovs-mustgats a la costa da la Grönlanda. Töna Lansel ha gì in grond success da chatscha ed è turnà cun 24 bestgas mortas, tranter quellas 8 urs da glatsch. Ina pel d'urs da glatsch sa chatta anc adina en la chasa da Peider Lansel a Sent. Quest artitgel pon ins leger empustond il magazin PIZ qua ubain stgargiond l'artitgel qua.
18 zercladur 2009 ANNALAS DA LA SOCIETAD RETORUMANTSCHA En las Annalas da quest onn cumpara ina contribuziun deditgada als dus poets Andri Peer e Peider Lansel. Peer ha edì ils onns 1960 la lirica da Peider Lansel e s'ha fatschentà intensivamain cun sia ovra e vita. Questa confruntaziun cun Peider Lansel ha influenzà profundamain la producziun litterara e la mischiun dad Andri Peer. En quest artitgel vegnan perseguitads intgins da quests stizis, ma i vegn era mussà che Peer ha laschà sez stizis posthums en l'ovra poetica da Peider Lansels tras sia lavur d'ediziun. L'artitgel pon ins stgargiar qua, las Annalas pon ins empustar qua.
1. mars 2009 PRESCHENTAZIUN DAL PROJECT EN TERRA GRISCHUNA 2/2009 En il nov numer da la Terra Grischuna vegn preschentà il project d'ediziun da las ovras da Peider Lansel. L'artitgel mussa co che las activitads da Peider Lansel pon vegnir analisadas en dus contexts. La lirica engaschada da Peider Lansel e sia paschiun per la collecziun da chanzuns popularas e da manuscrits vegls stattan en relaziun cun la renaschientscha rumantscha. Las activitads politicas da Peider Lansel e ses essais cunter las pretaisas dals irredentists talians ch'il rumantsch saja in dialect talian èn da vesair en il context da las relaziuns internaziunalas spinusas en il temp tranter las duas guerras mundialas. Il curt artitgel pon ins stgargiar qua.
14 schaner 2009 EN TSCHERTGA DA L'ORMA POPULARA ENGIADINAISA Referat en lingua tudestga en il Hotel Waldhaus, Segl, 21.15h.
15 december 2008 PIZ - magazin per l'engiadina e las vals italofonas dal grischun Il nov magazin PIZ è deditgà a la tematica Tradition und Moderne. Tranter auter chattan ins en quel numer ina contribuziun davart las stentas da Peider Lansel per collecziunar e documentar las chanzuns popularas rumantschas da l'Engiadina. Cun ses fonograf dad Edison è Lansel ì novas vias en quest resguard. Davart sia lavur cun las chanzuns popularas e las ideas e concepziuns che stattan davos ses interess per quest bain cultural pon ins leger ubain empustond il magazin PIZ qua, ubain stgargiond l'artitgel qua.
1. december 2008 BÜNDNER MONATSBLATT 2008/5 En il nov numer dal Bündner Monatsblatt vegn preschentà l'ingaschament da Peider Lansel en Engiadina, en Svizra ed en Italia encunter ils irredentists talians. Lansel s'è engaschà cun referats, artitgels, essais e brevs per l'independenza culturala e linguistica dal rumantsch e per la suveranitad da la Svizra envers l'Italia. Quest artitgel sa concentrescha sin duas fasas decisivas da questas debattas: la discussiun enturn la questione ladina (1880-1920) ed ils cumbats ideologics encunter ils irredentists (1920-1938). Ins po empustar il Bündner Monatsblatt qua ubain leger l'artitgel qua.
21 november 2008 RAPPORT ANNUAL DA L'IGC - PRESCHENTAZIUN DAL PROJECT: LADINIA E ITALIA En il rapport annual 2008 da l'IGC (Institut grischun per la perscrutaziun da la cultura) vegnan preschentads il project Ladinia e Italia - ediziun dals essays sur da lingua, cultura e litteratura rumantscha da Peider Lansel - e las activitads da l'emprim onn. Quest project d'ediziun vegn finanzià per 2/3 da l'IGC. La contribuziun sur dal project Ladinia e Italia pon ins leger qua, il rapport annual da l'IGC pon ins empustar qua.
25 settember 2008 VOM PHONOGRAPHEN ZUM iPOD: TADLAR VUSCHS DAL PASSÀ En il nov Bulletin da Memoriav vegn rapportà detagliadamain en rumantsch e tudestg davart las registraziuns da chanzuns popularas or dal relasch da Peider Lansel che sa chattan tar la Fundaziun Planta Samedan. L'artitgel pon ins leger qua, il Bulletin entir pon ins pustar u stgargiar gratuitamain qua.
CHALENDER DA LITTERATURA RUMANTSCHA 2009 Ina pagina deditgada a Peider Lansel en il nov chalender da litteratura rumantscha: as laschai accumpognar dad auturas ed auturs rumantschs sin 53 paginas tras l'onn 2009 cun scuvertas e surpraisas. Empustaziun tar www.liarumantscha.ch.
PEIDER LANSEL: VITA & RELASCH Da las 10 a las 11.30h ha lieu en la Sela Culturela a Puntraschigna en il rom dals dis da cultura da l'Engiadin'Ota in referat en tudestg e rumantsch da Rico Valär e dal scienzià da musica Robert Grossman sur da las chanzuns popularas ed ils manuscrits da musica che Peider Lansel ha collecziunà.
TRADIZIUN E MODERNA ILLA LIRICA DAD ANDRI PEER En la Vouta a Lavin ha lieu ina fin d'emna deditgada a la lirica dad Andri Peer. Sper il scriver s'ha Andri Peer occupà tranter auter cun la vita e l'ovra da Peider Lansel, el ha era edì tut l'ovra poetica da Lansel. Annetta Ganzoni, collavuratura scientifica a l'Archiv Svizzer da Litteratura, ha dacurt edì e commentà divers documents da tun e da video sur dad Andri Peer or dals archivs dal Radio e da la Televisiun Rumantscha. En duas contribuziuns da radio ch'èn ussa accessiblas sin dvd ad in vast public discurra Andri Peer sur da Peider Lansel, sia vita e sia missiun. (dad empustar tar www.liarumantscha.ch)
L'ENGIADINA DA PÜ BOD - Dals 19 als 30 avust ha lieu en la Chesa Planta a Samedan ina exposiziun cun fotografias e chanzuns popularas or dal relasch da Peider Lansel, che sa chatta en la Biblioteca da la Fundaziun Planta. Sper quests interessants documents da la vita en Engiadina tranter il 1910 ed il 1920, èn era exposts il fonograf original impurtà da l'America e divers cudeschs cun notizias che Peider Lansel ha fatg areguard las chanzuns popularas ladinas. L'exposiziun è averta mardi, mesemna, gievgia e sonda da las 14 a las 17h. L'exposiziun è vegnida realisada cun il sustegn da: CULTURAsamedan, Fundaziun de Planta, Uniun dals Grischs.
|
